Bir insan web sayfanıza baktığında üstteki adın firma adı, alttaki satırların adres, “Hafta içi” ile başlayan satırın çalışma saatleri olduğunu hemen anlar. Bir arama motoru ya da yapay zekâ asistanı ise aynı sayfada yalnız metin görür ve bu metnin hangi kısmının ne anlama geldiğini çıkarmaya çalışır. Çoğu zaman doğru tahmin eder; bazen etmez. Adres yerine eski bir şube, firma adı yerine sayfa başlığı, hizmet yerine bir blog yazısının cümlesi karışabilir.
Yapılandırılmış veri bu tahmin işini ortadan kaldırmak için vardır. Bu yazıda ne olduğunu, nasıl çalıştığını, hangi türlerin sitenize uyduğunu ve uygularken nelere dikkat etmeniz gerektiğini teknik ayrıntıya boğmadan anlatıyoruz.
Yapılandırılmış veri ne demek?
Yapılandırılmış veri, sayfanın içindeki bilgileri ortak bir sözlükle etiketleyen bir işaretlemedir. Bu sözlüğün adı Schema.org’dur; büyük arama motorlarının birlikte geliştirdiği, “firma”, “adres”, “hizmet”, “soru”, “cevap”, “makale”, “ürün”, “fiyat” gibi kavramların makinelerin anlayacağı adlarını ve özelliklerini tanımlayan bir sözlüktür.
Etiketleme sayfanın kodunda bulunur, ziyaretçi onu görmez. Ama sayfayı okuyan program şunu net olarak öğrenir: Bu sayfa bir firmaya ait; firmanın adı bu, resmi unvanı bu, adresi bu, telefonu bu, çalışma saatleri bunlar, sunduğu hizmetler şunlar ve sosyal medya hesapları da bunlar.
Nasıl çalışır?
Bugün en yaygın ve önerilen yöntem JSON-LD adı verilen biçimdir. Sayfanın koduna, görünen içerikten ayrı duran küçük bir veri bloğu eklenir. Bu blokta bilgiler “tür” ve “özellik” çiftleriyle yazılır: türü firma olan bir kaydın adı, adresi ve telefonu gibi.
Kayıtlar birbirine de bağlanabilir. Bir hizmet sayfasındaki hizmet kaydı, onu sunan firmanın kaydına; bir blog yazısı, yazarı olan kuruma ve ilgili hizmete bağlanır. Böylece sitenin tamamı, makinenin gözünde birbirine bağlı kayıtlardan oluşan bir harita hâline gelir: Kim olduğunuz, ne sunduğunuz ve hangi içeriğin neyle ilgili olduğu açıkça görünür.
Bir örnekle: Hizmet sayfasının işaretlemesi
Bir yazılım firmasının “mobil uygulama geliştirme” sayfasını düşünelim. Sayfada hizmetin anlatımı, birkaç soru-cevap ve iletişim bilgileri var. Yapılandırılmış veri bu sayfa için birkaç kayıt üretir. Firma kaydı, firmanın adını, adresini, telefonunu ve sosyal hesaplarını taşır. Hizmet kaydı, hizmetin adını ve kısa açıklamasını yazar ve “bu hizmeti şu firma sunuyor” diyerek firma kaydına bağlanır. Soru-cevap kaydı, sayfadaki her soruyu ve cevabını sayfada göründüğü gibi listeler. Konum yolu kaydı da sayfanın sitede “Ana sayfa › Hizmetler › Mobil uygulama” biçiminde nerede durduğunu anlatır.
Bu kayıtların hiçbiri sayfaya yeni bir bilgi eklemez; hepsi sayfada zaten görünen bilgiyi makinenin anlayacağı biçimde yeniden söyler. Fark, okuyan programın artık neyin ne olduğunu çıkarmak zorunda kalmamasıdır.
Sitenize ne kazandırır?
- Doğru anlaşılma: Arama motorları ve asistanlar firma bilgilerinizi tahmin etmek yerine doğrudan okur; yanlış adres ya da eski telefon gösterilme ihtimali azalır.
- Zengin sonuç görünümlerine uygunluk: Konum yolu (breadcrumb), ürün bilgileri, yazı tarihi gibi görünümler arama sonuçlarında daha fazla bilgi gösterebilir.
- Yapay zekâ cevaplarında netlik: Asistanlar firmanızı ve hizmetlerinizi özetlerken yapılandırılmış bilgiden yararlanabilir.
- Tutarlılık disiplini: İşaretleme hazırlanırken sitenin farklı sayfalarındaki çelişkili bilgiler kendiliğinden ortaya çıkar.
Bir noktayı baştan söylemek gerekir: Yapılandırılmış veri sıralamayı kendi başına yükseltmez ve zengin görünümün gösterileceğinin bir taahhüdü değildir. Arama motorları uygunluk koşullarını ve hangi görünümü kime göstereceklerini kendileri belirler, bu koşulları da zaman zaman değiştirir. İşaretlemenin sağladığı şey, sitenizin doğru okunması ve bu görünümlere aday olabilmesidir.
Yapay zekâ asistanları açısından neden önemli?
Yapay zekâ asistanları bir soruyu cevaplarken birçok kaynaktan bilgi toplar ve bunları birleştirir. Bu birleştirme sırasında en çok hata yapılan yer, varlıkların karıştırılmasıdır: benzer adlı iki firma, aynı firmanın eski ve yeni adresi, bir firmaya ait olmayan bir hizmet. Yapılandırılmış veri, firmanızı tek ve net bir varlık olarak tanımlar ve sitenizdeki bütün içeriği o varlığa bağlar. Sosyal hesaplarınızın, hizmetlerinizin ve yazılarınızın aynı firmaya ait olduğu açıkça yazıldığında, asistanların sizi başkasıyla karıştırma ihtimali azalır. Asistanların bu işaretlemeyi tam olarak nasıl kullandığı yayımlanmış değildir; ama doğru, tutarlı ve makinece okunur bilgi her durumda tahmine dayalı bilgiden daha güvenilir bir başlangıçtır.
Hangi türler size uyar?
Schema.org’da yüzlerce tür vardır; ama bir işletme sitesi için gerçekten gerekenler sınırlıdır. Aşağıdaki tablo sık kullanılan türleri ve uygun oldukları sayfaları gösteriyor:
| Tür | Nerede? | Ne anlatır? |
|---|---|---|
| Organization / LocalBusiness | Her sayfa | Firma, adres, iletişim, saatler |
| WebSite | Her sayfa | Sitenin adı ve sahibi |
| Service | Hizmet sayfaları | Hizmet ve sunan firma |
| FAQPage | Soru-cevap bölümleri | Sorular ve cevapları |
| BlogPosting | Blog yazıları | Başlık, tarih, yazar |
| BreadcrumbList | İç sayfalar | Sayfanın sitedeki yeri |
| Product | Ürün sayfaları | Ürün, fiyat, stok |
Firma kaydı neden en önemlisi?
Diğer bütün kayıtlar firma kaydına bağlandığı için en çok özen gerektiren odur. Resmi unvan, ticari ad, adres, telefon, e-posta, logo, çalışma saatleri ve resmi sosyal medya hesapları burada eksiksiz ve sitenin görünen kısmıyla aynı olmalıdır. Sosyal hesapların bu kayıtta listelenmesi, makinelerin dağınık profillerin aynı firmaya ait olduğunu anlamasına yardım eder.
Altın kural: İşaretleme görünen içerikle aynı olmalı
Yapılandırılmış verinin en önemli kuralı, sayfada ziyaretçinin göremediği bir bilgiyi işaretlememektir. Sayfada soru-cevap bölümü yokken soru-cevap işaretlemesi eklemek, gerçekte bulunmayan yorumları ya da puanları işaretlemek, sayfanın konusuyla ilgisi olmayan türler kullanmak arama motorlarının yönergelerine aykırıdır ve fayda yerine işlem görmeme ya da güven kaybı getirebilir.
Bu kural pratikte bir yönetim sorununu da işaret eder: Sayfadaki bilgi değiştiğinde işaretleme de değişmelidir. Elle yazılıp koda gömülmüş işaretleme, adres ya da telefon güncellendiğinde unutulur ve sitenizin görünen yüzüyle makinelere söylediği şey birbirinden ayrılır.
Elle mi, sistemden mi?
En sağlıklı yöntem, işaretlemenin sitenin içerik yönetim sisteminden, yani sayfada gösterilen verinin kendisinden otomatik üretilmesidir. Firma bilgisi tek bir yerde tutulur; hem sayfanın alt kısmında hem işaretlemede oradan okunur. Yeni bir hizmet sayfası eklendiğinde hizmet kaydı, yeni bir soru eklendiğinde soru-cevap kaydı kendiliğinden oluşur.
Eklentiyle eklenen hazır işaretlemeler başlangıç için yeterli olabilir; ancak çoğu zaman genel kalır, sayfanın gerçek içeriğini tam yansıtmaz ya da aynı bilgiyi birden fazla, birbiriyle çelişen bloklarla tekrar eder. Bir sayfada iki farklı firma kaydının bulunması sık rastlanan bir sorundur.
Sık yapılan hatalar
- Aynı sayfada birbiriyle çelişen birden fazla firma kaydı
- Eski adres, telefon ya da çalışma saatlerinin işaretlemede kalması
- Sayfada görünmeyen soru, yorum ya da puanların işaretlenmesi
- Her sayfaya aynı, sayfanın içeriğini anlatmayan genel işaretlemenin konması
- Kayıtların birbirine bağlanmaması; hizmetin hangi firmaya ait olduğunun belirsiz kalması
- Site yenilenirken işaretlemenin unutulup kaybolması
Nasıl test edilir ve izlenir?
Arama motorlarının sunduğu zengin sonuç test araçları, bir sayfanın işaretlemesini okuyup hataları ve uyarıları gösterir. Schema.org’un kendi doğrulayıcısı da sözlüğe uygunluğu denetler. Yayından sonra arama konsolundaki ilgili raporlar, hangi sayfalarda işaretlemenin tanındığını ve sorun çıktığını izlemeye yarar.
Test aracında hata görünmemesi işin bittiği anlamına gelmez. Asıl kontrol, işaretlemedeki bilgilerin doğru ve güncel olup olmadığıdır; bunu yalnız siteyi ve işi bilen biri yapabilir. Site güncellendiğinde, yeni sayfa türleri eklendiğinde ya da firma bilgileri değiştiğinde işaretleme yeniden gözden geçirilmelidir.
Bunny Soft yapılandırılmış veriyi nasıl ele alıyor?
Teknik altyapıyı, içeriği ve yapılandırılmış veriyi bir yazılım firmasının titizliğiyle, kodun içinden ele alıyoruz. Önce sitenizin arama sonuçlarında ve asistan yanıtlarında bugün nasıl göründüğünü teknik sorunlarıyla birlikte çıkarıyoruz. Firmanızı, hizmetlerinizi ve sık sorulan sorularınızı makinelerin anlayacağı dilde anlatan işaretlemeyi sitenize ekliyor; hız, dizinlenme ve yapılandırılmış veri sorunlarını raporda bırakmadan kodun içinde gideriyoruz.
Sitenizi başka bir firma geliştirdiyse çalışmaya yine teknik denetimle başlıyoruz; düzeltmeleri doğrudan uygulayabiliyor ya da geliştirici ekibinize öncelik sırasıyla, uygulanabilir talimatlar olarak iletiyoruz. Değişikliklerin etkisini düzenli ölçüyor, sonuçları teknik ayrıntıya boğmadan paylaşıp sonraki adımları sizinle birlikte belirliyoruz.
Firmanızın ve hizmetlerinizin arama motorları ile yapay zekâ asistanları tarafından doğru okunmasını istiyorsanız AI SEO ve GEO sayfamızda çalışmanın kapsamını bulabilirsiniz.
